TAŞINMAZ GELİŞTİRME (REAL ESTATE DEVELOPMENT) ANABİLİM DALI
Dünyada birçok üniversitede lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim-öğretim yapan taşınmaz geliştirme (Real Estate & Property Development), taşınmaz bilimleri (Property Sciences), taşınmaz ekonomisi veya yönetimi (Economics & Management of Real Estate) gibi farklı isimler altında bölümler bulunmaktadır. Bu bölümler; mühendislik, ekonomi, idari bilimler, tarım ve hukuk gibi fen ve sosyal bilim dalları ile ilişkili olarak kurulmuştur.
Türkiye’de gayrimenkul çalışmaları, gayrimenkul değerleme alanında başlamıştır. Değerleme, ilk defa 1933 yılında Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü İktisadiyat Kürsüsü’nde “Taksasyon” (Taxationslehre) adıyla lisans dersi olmuştur. 1933-1958 döneminde değerlemenin teorik esasları incelenmiş ve bu dersler Prof. Dr. Fredrich FALKE ve Prof. Dr. Kazım KÖYLÜ tarafından yürütülmüştür. 1958-2000 döneminde bu alandaki dersin adı kıymet takdiri olarak değiştirilmiş ve içeriği genişletilerek Prof. Dr. Ziya Gökalp MÜLAYİM tarafından sürdürülmüştür. 2000 yılından sonra lisans ve lisansüstü programlarda; kıymet takdiri, kırsal gayrimenkul değerlemesi, kamulaştırma tekniği ve değerleme ilkeleri gibi dersler Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü’nde Doç. Dr. Harun TANRIVERMİŞ tarafından verilmektedir. Buna ilave olarak gayrimenkul geliştirme çalışmalarının temel dayanağı olan arazi etüd ve haritalama, coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama, arazi dereceleme ve arazi toplulaştırması gibi konularda Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı, Toprak, Tarımsal Yapılar ve Sulama ile Tarım Ekonomisi Bölümleri’nde dersler verilmekte ve bilimsel çalışmalar yapılmaktadır.Üniversitemizin Siyasal Bilgiler Fakültesi, Hukuk Fakültesi ve Mühendislik Fakültesi’nde de taşınmaz geliştirme konuları incelenmektedir.
Menkul kıymetleştirme, şirket değerlemesi, finans matematiği ve proje değerleme, kentleşme ve konut politikaları, kent ekonomisi ve yönetimi gibi konularda Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde ileri düzeyde bilgi birikimi oluşmuştur. Taşınmaz hukuku ve sözleşme yönetimi gibi alanlarda Hukuk Fakültesi’nde çok sayıda araştırma yapılmış ve lisans ve lisansüstü programlarda dersler verilmektedir. Günümüzde bu derslere yenileri de eklenmiş ve taşınmaz geliştirme çalışmaları, fen, mühendislik ve sosyal bilimlerdeki farklı bölümlerde, her bölümün kendi bakış açısı veya konuya yaklaşımlarıyla sürdürülmektedir.
Dünyadaki örneklerine uygun olarak Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Taşınmaz Geliştirme Anabilim Dalı’nın kurulması ve yüksek lisans programlarının açılması için Doç Dr. Harun TANRIVERMİŞ tarafından yapılan kişisel başvuru, sırasıyla Fen Bilimleri Enstitüsü Kurulu, Ankara Üniversitesi Akademik Yapılandırma Kurulu ve Üniversite Senatosunun olumlu kararının ardından, 2.2.2007 tarihinde yapılan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Genel Kurul toplantısında kabul edilmiştir. Anabilim Dalı’nda; Taşınmaz Geliştirme Yüksek Lisans Programı (Tezli ve Tezsiz) (I.Öğretim) ve Taşınmaz Geliştirme Yüksek Lisans Programı (Tezsiz) (II. Öğretim) açılmıştır. Anabilim Dalı’nda, gayrimenkul sektörü ile ilgili bütün disiplinlerin biraraya toplanması ve böylece disiplinlerarası bir anlayışla konuya yaklaşılması hedeflenmiştir. Taşınmaz Geliştirme Anabilim Dalı’nda açılan lisansüstü programlar, halen fen ve sosyal bilimler enstitülerindeki programlardan bağımsız olarak yürütülecektir. Taşınmaz Geliştirme Doktora ve Birleştirilmiş Doktora Programlarının 2007-2008 eğitim-öğretim yılında açılması için gerekli girişimler sürdürülmektedir.
Taşınmaz geliştirme uzmanlığı hızla gelişen yeni bir çalışma alanı veya meslek dalı olarak görülmektedir. Anabilim Dalı’nda açılan lisansüstü programlar, katılımcılara yeni ve dinamik bir alanda kariyer olanağı sunmaktadır. Taşınmaz geliştirme programları kaılımcılara gayrimenkul değerlemesi yanında taşınmazın plancı, malik, yatırımcı, finansı, işletmeci ve kullanıcı gibi farklı kesimler yönünden incelenmesi ve strateji geliştirme becerisinin kazandırılması hedeflenmektedir. Bu kapsamda;
(i) gayrimenkul değerleme (ekspertiz) çalışmaları ve uzmanlığı,
(ii) taşınmaz ilkeleri,
(iii) arazi ve proje geliştirme ve danışmanlık hizmetleri,
(iv) taşınmaz yatırımlarının analizi ve değerlenmesi,
(v) gayrimenkul finansmanı ve konut finansman sistemi (mortgage),
(vi) taşınmaz pazarlama ve pazarlama yönetimi,
(vii) gayrimenkule dayalı değerlerin ihracı, gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve vergi mevzuatı,
(viii) proje, yatırım, pazarlama ve satış danışmanlığı,
(ix) gayrimenkul bilgi sistemleri, değer haritaları ve altlıkların hazırlanması,
(x) taşınmaz geliştirmede coğrafi bilgi sistemleri ve uygulamaları,
(xi) taşınmaz yönetimi,
(xii) kamu işletmelerinin özelleştirmesi ve kamu taşınmazlarının satışı ve
(xiii) kredi dereceleme ve risk yönetimi çalışmalarına ağırlık verilecektir.
Üniversitemiz bu alandaki bilgi birikimini gayrimenkul sektöründe fiilen çalışan profesyoneller ve uzmanlarla paylaşmak ve taşınmaz geliştirme araştırmaları konusunda araştırma ve insan kaynakları kapasitesini güçlendirmek için lisansüstü programlar açmıştır. Türkiye’de taşınmaz (gayrimenkul) eğitimi-öğretimi ve araştırmaları batı dünyasına göre oldukça geç ele alınmış, bu alanda oldukça az sayıda araştırma yapılmış ve üniversitelerde bu alanda çalışan çok az sayıda araştırmacı bulunmaktadır. Ancak kamulaştırma, satış, konut finansmanı (mortgage), özelleştirme, kredi dereceleme gibi alanlarda yaşanan değerleme sorunları, bu alanda düzenleme yapılmasını zorunlu kılmış, ilgili kuruluşlarca lisanslama çalışmaları başlatılmış ve kamu ve özel üniversitelerde meslek yüksekokulları ve lisansüstü eğitim-öğretim yapan anabilim dalları açılmıştır. Bu kapsamda Anabilim Dalı’nda açılan programlar; programa katılan disiplinler, açılması önerilen dersler, çalışma alanları ve konuya yaklaşım yönlerinden mevcut programlardan oldukça farklı ve daha geniş kapsamlıdır. Lisansüstü programlarda verilen diplomaların uluslararası düzeyde denkliği ve akreditasyonun sağlanması hedeflenerek eğitim-öğretim programı oluşturulmuştur.
Programlarda katılımcılara taşınmazların mühendislik, tasarım, planlama, ekonomi ve hukuk gibi farklı yönlerden incelenmesi yeteneğinin kazandırılması, teorik bilgi birikimi yanında, uygulama becerisinin de geliştirilmesi hedeflenmektedir. Lisansüstü programlara 4 yıllık eğitim veren bütün fakülte ve yüksekokul mezunlarının katılımı mümkündür. Bununla birlikte fakültelerin; ziraat mühendisliği, peyzaj mimarlığı, inşaat mühendisliği, jeodezi ve fotogrametri mühendisliği, şehir ve bölge planlama, jeoloji mühendisliği, jeofizik mühendisliği, orman mühendisliği, işletme, iktisat, hukuk ve kamu yönetimi bölümü lisans mezunlarına öncelik verilecektir. Lisansüstü programdan mezun olan uzmanların özellikle bankalar ve finansal kiralama şirketleri, gayrimenkul yönetimi ve emlak müşavirliği, planlama kuruluşları, gayrimenkul yatırım ortaklıkları, arazi ve arsa geliştirme ve yapı kuruluşları (şirketler, kooperatifler, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı), kamu kuruluşlarının inşaat, emlak ve kamulaştırma birimleri, harita ve inşaat firmaları, gayrimenkul finansman, gayrimenkul değerleme (ekspertiz) şirketleri, gayrimenkul proje geliştirme, yönetim ve denetim kuruluşları, sigorta şirketleri, özelleştirme idaresi, vergi idaresi ve milli emlak genel müdürlüğü gibi kuruluşlarda iş bulma, istihdam ve kariyer olanağı bulunmaktadır. Anabilim Dalında farklı alanlarda uzmanlaşmış 22 öğretim elemanı ve uzman eğitim-öğretim ve araştırmalarda görev almakta ve yeni bölümlerin katılımı ile bu sayının artması beklenmektedir.
Lisansüstü programlarda halen üniversitede görev yapan öğretim elemanları ile Ankara’daki diğer üniversitelerden öğretim elemanları, kamu ve özel kuruluşlardaki uzmanlar ders, uygulama ve tez projelerinin yürütülmesi aşamalarında görev alacaklardır. Programda katılımcılara uygulama becerisinin kazandırılması hedeflendiğinden, kamu ve özel sektörde gayrimenkul geliştirme konularında bilimsel birikimi ve pratik deneyimi olan uzmanların katılımına öncelik verilmiştir. Kamu ve özel sektörde çalışan uzmanların her iki yarıyılda açılacak gayrimenkul sektörü seminerlerine katılmaları sağlanacaktır.Anabilim Dalı bünyesinde inşaat malzeme bilgisi, ölçme bilgisi, coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama laboratuarları gibi donanımlar program derslerinin uygulamaları ve öğrencilerin araştırmalarının yürütülmesi için yeterli olabilecek biçimde tasarlanmıştır. Programla ilgili olarak üniversite ve/veya bölümlerin kütüphanesinde birçok süreli yayın bulunmaktadır. Arazi ekonomisi, kentleşme ve çevre bilimleri ile ilgili 17 adet süreli yayın programa destek veren fakültelerin ve/veya bölümlerin kütüphanesine son 10 yıldan bu yana düzenli olarak gelmekte ve ayrıca Ankara Üniversitesi elektronik kütüphanesinde önerilen programla ilgili çok sayıda dergi aboneliği bulunmaktadır.